دریافت نمره منفی در کارنامه رانندگی، یکی از نگرانکنندهترین اتفاقات برای هر رانندهای به شمار میرود. این نمرات که برای تخلفات پرخطر در نظر گرفته شدهاند، میتوانند به سرعت جمع شوند و منجر به تعلیق یا حتی ابطال گواهینامه شوند. اما سوال اصلی بسیاری از رانندگان این است که آیا این نمرات برای همیشه باقی میمانند؟ خوشبختانه، پاسخ منفی است. فرآیندی به نام بخشودگی نمره منفی گواهینامه وجود دارد که به رانندگان قانونمدار فرصت جبران میدهد.
درک این فرآیند برای هر مالک خودرو حیاتی است. ما تمام روشهای قانونی برای صفر کردن نمرات منفی و شرایط مرتبط با آن را به شما معرفی خواهیم کرد.
نمره منفی گواهینامه چیست و چرا اهمیت دارد؟
نمره منفی، یک سیستم جریمهی اعتباری برای رانندگان متخلف است. پلیس راهنمایی و رانندگی برای ۲۰ تخلف بسیار پرخطر که مستقیماً با جان افراد در ارتباط است، علاوه بر جریمه نقدی، تعدادی نمره منفی نیز برای راننده ثبت میکند. هدف این سیستم، تنبیه رانندگان پرخطر و تشویق به رانندگی ایمنتر است.
برای مدیریت نمرات منفی و اطمینان از نزدیک نشدن به حد نصاب تعلیق، بسیار مهم است که به طور مرتب سوابق خود را چک کنید. روشهای متفاوتی برای انجام این کار وجود دارد. شما برای آشنایی با این روشها میتوانید مقاله نحوه استعلام نمره منفی گواهینامه ایران ایوی را مطالعه کنید.
جدول نمره منفی گواهینامه ۱۴۰۴
مهم است بدانید که از میان بیش از ۱۷۲ تخلف ثبتشده، تنها ۲۰ مورد به عنوان «تخلفات خطرساز» شناخته میشوند و نمره منفی به دنبال دارند. درک اینکه کدام تخلفات نمره منفی دارند، اولین قدم برای جلوگیری از ثبت آنها است.
در جدول زیر، لیست کامل این تخلفات به همراه نمره منفی اختصاصیافته برای خودروهای شخصی و وسایل نقلیه عمومی سنگین آمده است:
| نوع تخلف | نمره منفی (وسایل نقلیه شخصی) | نمره منفی (وسایل نقلیه عمومی و سنگین) |
| مصرف روانگردانها و رانندگی در مستی | ۱۰ | ۲۰ |
| تجاوز از سرعت مجاز (بیش از ۵۰ کیلومتر در ساعت) | ۱۰ | ۱۵ |
| انجام حرکات نمایشی (مانند حرکت موتور روی یک چرخ) | ۸ | ۱۰ |
| تجاوز از سرعت مجاز (بیش از ۳۰ تا ۵۰ کیلومتر در ساعت) | ۵ | ۱۰ |
| عبور از چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی | ۵ | ۱۰ |
| سبقت غیر مجاز در راههای دو طرفه | ۵ | ۱۰ |
| حرکت دنده عقب در آزادراه و بزرگراهها | ۵ | ۷ |
| حرکت به طور مارپیچ | ۳ | ۵ |
| عبور از محل ممنوع | ۴ | ۶ |
| تجاوز به چپ از محور راه | ۵ | ۹ |
| عبور وسایل نقلیه از پیادهرو | ۵ | ۷ |
| دور زدن در محل ممنوع | ۳ | ۵ |
| عدم رعایت حق تقدم عبور | ۴ | ۶ |
| استفاده از تلفن همراه در سرعت بالای ۶۰ کیلومتر بر ساعت | ۳ | ۵ |
| نقص فنی موثر یا نقص در سامانه روشنایی در شب | ۳ | ۶ |
| عدم رعایت مقررات ایمنی حمل و نقل مواد خطرناک | ۸ | ۸ |
| رانندگی با وسایل نقلیه عمومی بیشتر از زمان مجاز | – | ۷ |
| عدم رعایت شرابط مندرج در گواهینامه (مانند عینک) | ۳ | ۷ |
| عدم توجه به فرمان ایست یا پرچم مراقبین (پلیس مدرسه) | ۳ | ۵ |
| عدم رعایت مقررات حمل بار | ۵ | ۸ |
نمره منفی چگونه کار میکند؟
پیش از آنکه به «پاک شدن» نمرات بپردازیم، باید بدانیم که جمع شدن این نمرات چه عواقبی دارد. سیستم نمره منفی در سه مرحله عمل میکند:
مرحله اول: ۳۰ امتیاز و سه ماه تعلیق
اگر مجموع نمرات منفی راننده در طول شش ماه (از زمان ارتکاب اولین تخلف) به ۳۰ امتیاز برسد، گواهینامه او به مدت سه ماه تعلیق (توقیف) میشود. خودروی او نیز ممکن است توقیف گردد. پس از اتمام سه ماه و پرداخت جریمه نقدی (که مبلغ آن سالانه تغییر میکند، مثلاً ۶۰ هزار تومان در سالهای گذشته)، گواهینامه بازگردانده میشود.
مرحله دوم: ۲۵ امتیاز و شش ماه تعلیق
اگر رانندهای که یک بار گواهینامهاش تعلیق شده (مرحله اول را گذرانده)، دوباره مرتکب تخلف شود و این بار مجموع نمرات منفی او به ۲۵ امتیاز برسد، گواهینامه او به مدت شش ماه تعلیق میگردد. برای بازپسگیری گواهینامه پس از شش ماه، باید جریمه نقدی مربوطه (مثلاً ۹۰ هزار تومان در سالهای گذشته) را پرداخت کند.
مرحله سوم: ۲۰ امتیاز و ابطال کامل گواهینامه
این جدیترین مرحله است. اگر رانندهای که دو مرحله قبلی را پشت سر گذاشته، برای بار سوم مرتکب تخلف شود و مجموع نمرات منفی او به ۲۰ امتیاز برسد، گواهینامه او به صورت کامل باطل میشود. این فرد به مدت یک سال از رانندگی محروم است.
پس از گذشت یک سال، فرد باید مجدداً تمام مراحل دریافت گواهینامه (شرکت در کلاسهای آموزشی، آزمون آییننامه و آزمون عملی) را طی کند و جریمه نقدی سنگینتری (مثلاً یک میلیون و پانصد هزار تومان) بپردازد تا بتواند گواهینامه جدید دریافت کند.
نحوه بخشودگی نمره منفی گواهینامه
حال به پرسش اصلی میرسیم: این نمرات چگونه پاک میشوند؟ دو راه اصلی برای «بخشودگی نمره منفی گواهینامه» و صفر شدن سابقه وجود دارد.
روش اول: پاک شدن خودکار (قانون شش ماه)
این اصلیترین و بهترین روش برای پاک کردن نمرات منفی است و به صورت خودکار رخ میدهد.
اگر رانندهای (که در مرحله اول یا دوم قرار دارد) از تاریخ ارتکاب آخرین تخلف منجر به نمره منفی، به مدت شش ماه هیچگونه تخلف نمره منفی جدیدی مرتکب نشود، تمام نمرات منفی ثبتشده در سابقه او به صورت خودکار پاک (صفر) میشود.
این یعنی چه؟ فرض کنید شما ۱۵ نمره منفی دارید. اگر از امروز به مدت شش ماه کامل، رانندگی ایمنی داشته باشید و هیچکدام از آن ۲۰ تخلف خطرساز جدول بالا را انجام ندهید، پس از گذشت این شش ماه، سابقه نمره منفی شما کاملاً صفر خواهد شد.
اگر پس از پاک شدن نمرات، دوباره تخلفی انجام دهید، آن تخلف به عنوان «اولین تخلف نمره منفی» شما در دور جدید ثبت خواهد شد.
روش دوم: شرایط پس از ابطال گواهینامه (مرحله سوم)
اگر رانندهای به مرحله سوم (ابطال گواهینامه) رسیده باشد، وضعیت متفاوت است. در اینجا دیگر «بخشودگی» به معنای پاک شدن خودکار مطرح نیست، بلکه فرد باید فرآیند دریافت مجدد گواهینامه را طی کند.
همانطور که اشاره شد، این فرد باید یک سال صبر کند، در کلاسها و آزمونها مجدداً شرکت کند و پس از قبولی و پرداخت جرایم، گواهینامه جدیدی برای او صادر میشود که سابقه نمره منفی آن صفر است.
نمره منفی چگونه ثبت میشود؟
نحوه ثبت نمره منفی نیز اهمیت دارد، به خصوص در مورد ثبت با دوربین:
- ثبت توسط افسر: اگر افسر راهور تخلف شما را ثبت کند، شماره گواهینامه شما را مستقیماً در سیستم وارد کرده و نمره منفی برای شخص شما ثبت میشود.
- ثبت توسط دوربین: اگر تخلف توسط دوربینهای راهنمایی و رانندگی ثبت شود، سیستم پلاک خودرو را شناسایی میکند. در این حالت، نمره منفی به صورت پیشفرض برای مالک خودرو ثبت میگردد.
مشکل ثبت نمره برای مالک و راه حل آن
اینجا یک مشکل رایج پیش میآید: گاهی خودرو دست شخص دیگری (مثلاً یکی از اعضای خانواده یا یک دوست) بوده، اما نمره منفی برای مالک ثبت شده است.
اگر شما مالک خودرو هستید و در زمان تخلف راننده نبودهاید، باید به واحد اجرائیات راهنمایی و رانندگی (راهور) مراجعه کنید. با ارائه مدارک شناسایی و اثبات اینکه راننده شخص دیگری بوده، میتوانید درخواست دهید که نمره منفی از گواهینامه شما پاک و به گواهینامه راننده اصلی منتقل شود.
چگونه به نمره منفی گواهینامه اعتراض کنیم؟
اگر معتقدید نمره منفی به اشتباه برای شما ثبت شده (مثلاً در ثبت پلاک یا تشخیص تخلف خطایی رخ داده)، حق اعتراض دارید.
کارشناسان ذیصلاح در راهور اعتراض شما را بررسی میکنند و در صورت تایید، فرآیند «پاک شدن نمره منفی گواهینامه» به دلیل خطا، انجام میشود.
مراحل و مدارک لازم برای اعتراض: برای ثبت اعتراض، باید به یکی از واحدهای اجرائیات راهور یا مراکز پلیس +۱۰ مراجعه کنید و مدارک زیر را به همراه داشته باشید:
- اصل گواهینامه رانندگی
- کارت مالکیت خودرو
- وکالتنامه یا قولنامه (اگر مالک نیستید)
- تکمیل فرم درخواست اعتراض به نمره منفی
جمعبندی
سیستم نمره منفی گواهینامه، ابزاری برای افزایش ایمنی در جادهها است. درک نحوه عملکرد این سیستم، به خصوص فرآیند بخشودگی نمره منفی گواهینامه، به رانندگان کمک میکند تا با آگاهی بیشتری رانندگی کنند. به یاد داشته باشید که سادهترین راه برای داشتن سابقهای پاک، رعایت قوانین و پرهیز از ۲۰ تخلف خطرساز است. اما اگر مرتکب خطا شدید، قانون با شرط شش ماه رانندگی ایمن، فرصت جبران را برای شما فراهم کرده است.
سوالات متداول
آیا نمره منفی گواهینامه با پرداخت جریمه پاک میشود؟
خیر. پرداخت جریمه نقدی و نمره منفی دو موضوع جداگانه هستند. پرداخت جریمه، نمره منفی شما را پاک نمیکند. نمره منفی فقط از طریق گذشت زمان (شش ماه عدم تخلف) یا پذیرش اعتراض شما پاک میشود.
اگر در شش ماه، تخلفی انجام دهم که نمره منفی ندارد (مثلاً پارک ممنوع)، آیا نمرات قبلیام پاک میشوند؟
بله. قانون «شش ماه» فقط به عدم ارتکاب «تخلفات نمره منفیدار» (همان ۲۰ مورد جدول) اشاره دارد. انجام تخلفاتی که فقط جریمه نقدی دارند، مانع از فرآیند بخشودگی نمرات قبلی شما نمیشود.
پس از شش ماه تعلیق، آیا نمراتم صفر میشود؟
خیر. پس از پایان دوره تعلیق (چه سه ماه و چه شش ماه)، شما فقط اجازه رانندگی مجدد پیدا میکنید. نمرات منفی شما همچنان در سابقه باقی میمانند تا زمانی که شرط شش ماه رانندگی بدون تخلف نمرهدار را اجرا کنید.
نمره منفی استفاده از تلفن همراه چقدر است؟
بر اساس جدول، استفاده از تلفن همراه و وسایل مشابه در سرعتهای بالای ۶۰ کیلومتر بر ساعت، سه نمره منفی برای خودروی شخصی و پنج نمره منفی برای خودروی عمومی در پی دارد.
خودروی من با دوربین جریمه شده و نمره منفی گرفته، اما من راننده نبودم. چه کار کنم؟
شما به عنوان مالک خودرو باید به همراه مدارک خودرو و راننده اصلی، به مراکز اجرائیات راهور مراجعه کنید و درخواست دهید تا نمره منفی از سابقه شما حذف و به سابقه راننده متخلف منتقل گردد.
بعد از ابطال گواهینامه و دریافت گواهینامه جدید، آیا سابقهام پاک میشود؟
بله. پس از طی کردن دوره یک ساله محرومیت، گذراندن کلاسهای آموزشی، قبولی در آزمونها و پرداخت جرایم، گواهینامه جدیدی برای شما صادر میشود که فاقد نمره منفی قبلی است.
آیا نمره منفی برای گواهینامههای موتورسیکلت هم اعمال میشود؟
بله، سیستم نمره منفی برای تمامی دارندگان گواهینامه رانندگی (اعم از موتور، پایه سه، پایه دو و پایه یک) یکسان عمل میکند.
اولین نظر را بنویسید