ایمنی خودروهای برقی در تصادفات چقدر است؟

وقتی صحبت از خرید یک ماشین جدید می‌شود، اولین سوالی که ذهن بسیاری را درگیر می‌کند، شتاب یا آپشن‌های رنگارنگ نیست؛ بلکه حفظ جان سرنشینان است. در مورد تکنولوژی‌های جدید، این نگرانی دوچندان می‌شود. ایمنی خودروهای برقی یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در صنعت خودرو است. آیا نشستن روی هزاران سلول باتری لیتیومی خطرناک است؟ آیا در صورت تصادف، این خودروها راحت‌تر آتش می‌گیرند؟

بسیاری تصور می‌کنند چون خودروهای برقی “جدید” هستند، پس احتمالاً آسیب‌پذیرترند. اما واقعیت مهندسی چیز دیگری می‌گوید. در این مطلب، قرار است ساختار این خودروها را زیر ذره‌بین ببریم و ببینیم وقتی فلز با بتن برخورد می‌کند، چه اتفاقی برای یک خودروی الکتریکی می‌افتد.

چرا خودروهای برقی ذاتا جان‌سخت‌تر هستند؟

بیایید با ساده‌ترین تعریف شروع کنیم. ایمنی در خودرو یعنی توانایی جذب انرژی تصادف و جلوگیری از انتقال آن به بدن سرنشینان.

خودروهای احتراقی (بنزینی) یک مشکل بزرگ در طراحی دارند: یک موتور سنگین و فلزی در جلو که در تصادفات شدید می‌خواهد وارد کابین شود. اما خودروهای برقی این‌گونه نیستند.

تصور کنید یک اسکیت‌بورد دارید که تمام وزن و استحکامش در کف آن متمرکز شده است. خودروهای برقی دقیقاً همین‌طور هستند. باتری‌ها در کف خودرو (بین دو محور) قرار دارند و شاسی را مثل یک “تخته سنگ” محکم می‌کنند. این معماری که به “پلتفرم اسکیت‌بوردی” معروف است، قواعد بازی را تغییر داده است.

۱. مرکز ثقل پایین و مقاومت در برابر واژگونی

یکی از خطرناک‌ترین انواع تصادفات، چپ کردن یا واژگونی است. در ماشین‌های بنزینی، موتور و گیربکس در ارتفاع نسبتاً بالایی نصب می‌شوند که مرکز ثقل را بالا می‌برد.

در خودروهای برقی، سنگین‌ترین قطعه (باتری) در پایین‌ترین نقطه ممکن نصب شده است.

حتماً اسباب‌بازی‌هایی را دیده‌اید که هرچقدر هلشان می‌دهید، دوباره صاف می‌شوند چون تهِ سنگینی دارند. خودروهای برقی دقیقاً همین ویژگی فیزیکی را دارند. چپ کردن یک تسلا مدل S یا یک هیوندای آیونیک ۵ بسیار دشوارتر از یک خودروی شاسی‌بلند بنزینی است.

۲. ناحیه مچاله شدن وسیع‌تر

در تصادفات شاخ‌به‌شاخ، چیزی که جان شما را نجات می‌دهد، “زمان” است. بله، زمان. اگر خودرو بتواند ضربه را در مدت‌زمان بیشتری جذب کند، نیروی کمتری به بدن شما وارد می‌شود.

در خودروهای برقی، موتور احتراقی بزرگ حذف شده و جای آن را معمولاً یک فضای خالی یا قطعات کوچک‌تر گرفته است. این یعنی مهندسان فضای بیشتری دارند تا ساختارهایی طراحی کنند که مثل آکاردئون جمع شوند و انرژی تصادف را قبل از رسیدن به اتاقک سرنشین ببلعند. به همین دلیل کرامپل زون در خودروهای برقی وسیع‌تر بوده و سرنشینان امنیت بیشتری دارند.

خطر آتش‌سوزی خودروهای برقی چقدر است؟

می‌رسیم به نگرانی اصلی: آتش‌سوزی خودروهای برقی. اخبار گاهی ویدیوهایی از سوختن خودروهای برقی منتشر می‌کنند که ترسناک به نظر می‌رسد، اما بیایید به آمار و علم نگاه کنیم نه به تیترهای زرد.

واقعیت آماری

طبق داده‌های بیمه و سازمان‌های ایمنی آمریکا (NHTSA)، احتمال آتش گرفتن خودروهای بنزینی و دیزلی در تصادفات، به مراتب (حدود ۶۰ برابر) بیشتر از خودروهای برقی است. بنزین مایعی فرار است که با یک جرقه مشتعل می‌شود.

فرار حرارتی چیست؟

با این حال، آتش‌سوزی باتری با آتش‌سوزی بنزین فرق دارد. اگر سلول‌های باتری آسیب جدی ببینند، ممکن است دچار پدیده‌ای به نام “فرار حرارتی” شوند. در این حالت، یک سلول داغ می‌شود و حرارتش را به سلول کناری می‌دهد و یک واکنش زنجیره‌ای رخ می‌دهد.

برای جلوگیری از این اتفاق، خودروسازان از سه لایه دفاعی استفاده می‌کنند:

1. زره فیزیکی: پک باتری معمولاً با آلیاژهای بسیار مقاوم آلومینیوم یا فولاد بورون پوشانده می‌شود تا در تصادف سوراخ نشود.
2. مدیریت حرارتی فعال: مایع خنک‌کننده دائماً در حال گردش بین سلول‌هاست تا دما را کنترل کند.
3. سلول‌های ایزوله: در طراحی‌های جدید (مثل باتری‌های تیغه‌ای بی‌وای‌دی)، سلول‌ها طوری چیده می‌شوند که آتش‌سوزی یک سلول به کل پک سرایت نکند.

سیستم قطع‌کننده ولتاژ بالا

شاید بپرسید: “اگر تصادف کنم، آیا بدنه ماشین برق‌دار می‌شود؟” پاسخ کوتاه: خیر است.

سیستم برق ولتاژ بالا (معمولاً ۴۰۰ یا ۸۰۰ ولت) کاملاً از بدنه (شاسی) ایزوله است. علاوه بر این، خودروهای برقی مجهز به “فیوزهای پیروتکنیک” هستند. این فیوزها شبیه به مکانیزم ایربگ عمل می‌کنند؛ به محض اینکه سنسورها شدت تصادف را تشخیص دهند، این فیوزها منفجر شده و کابل اصلی برق را در کسری از ثانیه قطع می‌کنند. باتری زنده می‌ماند، اما جریان برق به سایر نقاط خودرو کاملاً قطع می‌شود.

مقایسه ایمنی: خودروی برقی در برابر بنزینی

برای اینکه دید بهتری داشته باشید، بیایید تفاوت‌های کلیدی ایمنی را در یک جدول مقایسه کنیم.

ویژگی ایمنی	خودروی بنزینی (ICE)	خودروی برقی (EV)	برنده
خطر واژگونی	متوسط تا بالا (به دلیل مرکز ثقل بالاتر)	بسیار پایین (به دلیل باتری در کف)	خودروی برقی
جذب ضربه از جلو	محدود (به دلیل وجود بلوک موتور صلب)	عالی (فضای خالی بیشتر برای مچاله شدن)	خودروی برقی
خطر آتش‌سوزی	بالا (بنزین اشتعال‌پذیر است)	پایین (اما خاموش کردن آن سخت‌تر است)	خودروی برقی (از نظر احتمال وقوع)
استحکام ستون‌ها	استاندارد	تقویت‌شده (برای تحمل وزن باتری)	خودروی برقی
نشتی مواد خطرناک	نشت بنزین و روغن داغ	نشت الکترولیت (نادر اما سمی)	خودروی بنزینی (مدیریت راحت‌تر)

دو باور غلط که باید فراموش کنید

در زمینه ایمنی خودروهای برقی، دو باور غلط وجود دارد که باعث می‌شود افراد تصور کنند این خودروها نسبت به خودروهای بنزینی امنیت کمتری دارند.

۱. وزن زیاد خودروهای برقی باعث ناامنی آن‌ها می‌شود.

این یک شمشیر دو لبه است. بله، خودروهای برقی سنگین‌تر هستند (گاهی تا ۳۰ درصد). طبق قوانین فیزیک، در برخورد بین دو جسم، جسم سنگین‌تر آسیب کمتری می‌بیند و جسم سبک‌تر را بیشتر هل می‌دهد. بنابراین، اگر شما درون یک خودروی برقی سنگین باشید، در تصادف با یک خودروی سبک‌تر، ایمنی شما بیشتر است (هرچند ممکن است برای طرف مقابل خطرناک‌تر باشد).

۲. در باران یا سیل دچار برق‌گرفتگی می‌شوم.

سیستم‌های برقی خودروها طبق استاندارد IP67 یا بالاتر آب‌بندی شده‌اند. شما می‌توانید با خودروی برقی به کارواش بروید یا در باران شدید رانندگی کنید. حتی در صورت غرق شدن کامل خودرو در آب، سیستم‌های حفاظتی بلافاصله جریان را قطع می‌کنند تا آب اطراف خودرو برق‌دار نشود.

جمع‌بندی: آیا باید نگران باشیم؟

فناوری هیچ‌گاه بدون ریسک نیست، اما مهندسی مدرن خودروهای برقی نشان داده است که می‌توان با تغییر ساختار سنتی خودرو، به سطوح بالاتری از ایمنی دست یافت. تست‌های معتبر جهانی مانند Euro NCAP و IIHS نیز این موضوع را تایید می‌کنند؛ اکثر خودروهای برقی در این تست‌ها ۵ ستاره ایمنی کامل را دریافت می‌کنند. بنابراین، ایمنی خودروهای برقی نه تنها کمتر از خودروهای قدیمی نیست، بلکه در بسیاری از سناریوهای تصادف، محافظت بهتری از شما و خانواده‌تان به عمل می‌آورد.

تنها نکته‌ای که باید به عنوان مالک بدانید، تفاوت ماهیت حوادث است، نه بیشتر بودن خطر آن‌ها. اگر قصد خرید دارید، بررسی نمرات تست تصادف مدل مورد نظرتان، هوشمندانه‌ترین کار است.

سوالات متداول